شنبه - ۴ تیر - ۱۴۰۱
Jun 25 2022
ساعت :

گزارش تفصیلی آیین رونمایی کتاب مصدق در دوران سلطنت قاجار

مصدق آلوده به مفاسد نهاد قدرت نشد

 گزارش: حسین میری رامشه

 

مراسم رونمایی و جشن امضاء کتاب «دکتر محمد مصدق در دوران سلطنت قاجار» به همت خانه اندیشمندان علوم انسانی و انتشارات نگارستان اندیشه برگزار شد.

 

 

به گزارش روابط عمومی خانه اندیشمندان علوم انسانی، در ابتدای این برنامه، دکتر ناصر تکمیل همایون، مولف اثر به عنوان مقدمه سخنرانی خود گفت: امروزه دکتر محمد مصدق از حالت یک فرد سیاسی در تاریخ معاصر ایران خارج شده و عملکرد او به یک الگو تبدیل شده است لذا امروزه ما نه با شخص دکتر مصدق که با یک الگو و شیوه عمل روبه‌رو هستیم.

تکمیل همایون ادامه داد: از زمانی که ذهن من درگیر سوژه دکتر مصدق شده است، حدود پنجاه سال می‌گذرد، درست از زمانی خودمان را جز رهروان راه مصدق دیدیم و لطفی که خداوند به من کرد این بود که زمانی وارد دانشگاه تهران شدم که این دانشگاه هم از لحاظ علم و دانش و هم از لحاظ مسائل سیاسی در یک خط درست و معقولی قرار داشت و ما توانستیم هوادار اندیشه دکتر مصدق باشیم. لذا من به عنوان یک طرفدار مصدق این کتاب را تالیف کرده‌ام و این که گفته می‌شود نویسنده‌ای کاملاً بی‌طرفانه اثری را تالیف می‌کند، من چنین چیزی را قبول ندارم.

این پژوهشگر حوزه تاریخ در خصوص نحوه انتشار کتاب تشریح کرد: مطالب این کتاب در طول سالیان، نگارش شده و بخشی از مقالات این کتاب پیش‌تر در نشریه بخارا به چاپ رسیده و گردآوری این مطالب به همراه مطالبی که پیش‌تر منتشر نشده، به پیشنهاد و لطف آقای علی دهباشی بوده است که در قالب یک مجموعه منتشر شده است.

تکمیل همایون افزود: پذیرش انتشار این کتاب از سوی من نیز با این هدف بود که این کتاب ، کتابی باشد برای کسانی که مصداق را به درستی نمی‌شناسند، همچون نسل جوان‌تر جامعه و آنهایی که اگرچه مصدق را می‌شناسند، اما این شناخت آنها صرفاً به دوران نخست وزیری ایشان و مبارزه نهضت ملی محدود است و اگر من توانسته باشم مصدق را بیش‌تر از گذشته به مخاطبان شناسانده باشم، خوشحال خواهم بود که توانسته‌ام خدمتی کرده باشم.

دیگر سخنران این نشست، محمد ترکمان پژوهشگر تاریخ معاصر ایران بود. ترکمان در سخنرانی خود بیان داشت که کتاب دکتر محمد مصدق در دوران سلطنت قاجار امتیازات منحصر به فردی دارد که این اثر را از دیگر آثاری که به زندگی دکترمحمد مصدق می‌پردازد متمایز می‌کند.

ترکمان افزود: تکمیل همایون همواره در طول زندگی خود درگیر مطالعه شخصیت و عملکرد تاریخی دکتر مصدق بوده است و یکی از امتیازات کتاب این است که نویسنده آن بیش از هفتاد و دو سال است که مشغول مطالعه بر رروی دکتر محمد مصدق و نهضت ملی ایران بوده است.

 

 

نویسنده کتاب نامه‌های مصدق افزود: راجع به مقطع پس از شهریور 1320 آثار فراوانی وجود دارد و پژوهش‌های زیادی در این حوزه صورت گرفته است. در واقع در مورد دوران نخست‌وزیری، کودتای 28 مرداد 1332 و دوران زندان و حصر دکتر مصدق منابع متمرکزی وجود دارد، اما راجع به مقطع تاریخی پیش از شهریور 1320، منبع مشخص، متمرکز و نظام‌مندی در خصوص زندگی دکتر محمد مصدق وجود ندارد و ویژگی دیگر کتاب در همین نکته است. دیگر ویژگی کتاب دکتر محمد مصدق در دوران سلطنت قاجار را ترکمان در تک روایت نبودن کتاب عنوان نمود.

ترکمان خاطر نشان کرد: استاد تکمیل همایون در این کتاب تلاش دارد تا نظرات موافقان و مخالفان را سنجیده و بر اساس تحلیل خود آن¬ها را در کتاب بیان کند.

ترکمان افزود: نمی‌شود راجع به شخصیتی اثری را تالیف کرد اما به نقش و پیشنه خانوادگی در شکل‌گیری آن فرد نپرداخت. به همین خاطر نیاز است بررسی شود که فرد در چه بستری و در کدامین دامن پرورش یافته است و مشخصاً در مورد دکتر محمد مصدق نقش مادر ایشان، نجم السلطنه در شکل گیری شخصیت ایشان بسیار مهم است که استاد تکمیل همایون به درستی به این وجه از زندگی ایشان پرداخته است و این ویژگی دیگر کتاب است.

این پژوهشگر تاریخ دیگر ویژگی کتاب را تلاش برای نشان دادن تعادل رفتاری و شخصیتی دکتر مصدق عنوان کرد و گفت: از جمله ویژگی‌های دکتر مصدق به تعبیر دکتر مقصود فراستخواه بر لب مرز ایستادن است. مصدق آلوده به مفاسد حکومتگران نشد و آنجایی که توانست، به کشور خدمت کرد و آنجایی که نتوانستد خدمتی بکنند، در احمدآباد مشغول زراعت شد. مشخصاً دکتر مصدق در دروه مشروطه درگیر تقسیم‌بندی‌های مرسوم دوره مشروطه نشد و وقتی فضا را برای حضور و کنشگری مناسب ندید، مشغول ادامه تحصیل شد.

واپسین سخنران این مراسم، دکتر غلامحسین زرگری نژاد بود که در ابتدای سخنرانی خود از دکتر ناصر تکمیل همایون درخواست کرد تا اولاً ادامه این کتاب را در مجلدات چندگانه و تا پایان عمر دکتر محمد مصدق تدوین کند و ثانیا خاطرات خود از دوران نهضت مقاومت ملی و سال‌های مبارزه را تالیف و منتشر کند.

این استاد تاریخ دانشگاه تهران در ادامه سخنرانی کوتاه خود برای درک مخاطبان از میزان سلامت نفس دکتر محمد مصدق، به ذکر برهه‌ای از تاریخ پرداخت که در آن و به طور همزمان دکتر مصدق و سید تقی زاده حضور داشتند.

زرگری نژاد خاطرنشان کرد: دو نفر در خراسان صاحب‌منصب بوده‌اند، یکی دکتر محمد مصدق که پیشکار مالیه بوده است و دیگری سید حسن تقی‌زاده که والی یا استاندار این منطقه بوده است. و به درستی از دوران خدمت دکتر مصدق در این برهه تاریخی، همچون همه دوران زندگی او، کسی جز نام نیک و عملکرد نیکو از دکتر مصدق خبری ندارد. اما از تقی‌زاده در همین دوره یک نامه محرمانه برعلیه ترک‌ها وجود دارد که از مرکز استمداد می‌کند تا جلو ورود ترکان از سمرقند و بخارا را بگیرد و حتی توصیه می‌کند نامه را پس از ملاحظه معدوم کنند. وقتی شخصیت اصیل، درستکار مصدق را با دیگران مقایسه می‌کنیم، عظمت ایشان هویدا می‌شود.

 

آدرس:

تهران، میدان هفت تیر، بلوار کریم خان زند، خیابان استاد نجات اللهی (ویلا)،

نبش خیابان ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی

 

 تلفن:

021-88911611-5  

دورنگار:

021-88928521  

کدپستی:

1598666651  
     
           

Template Design:Dima Group